Ινστιτούτο Εκπαίδευσης & Επιμόρφωσης Μελών Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας Α.Ε.

ΕΚΘΕΣΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ "PUBLICCITY"

Λεπτομέρειες

Δημοσιεύτηκε στις Δευτέρα, 24 Οκτωβρίου 2011 14:05

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΕΕ/ΤΚΜ ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ "PUBLICCITY": Στα «χαρτιά» ή στα συρτάρια πάνω από το 90% των βραβευμένων αρχιτεκτονικών μελετών για τον δημόσιο χώρο

 Στα «συρτάρια» ή σε επίπεδο μακέτας  παραμένει πάνω από το 90% των βραβευμένων αρχιτεκτονικών μελετών για τον δημόσιο χώρο, που εκπονήθηκαν στο πλαίσιο αρχιτεκτονικών διαγωνισμών τα τελευταία 33 χρόνια στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, από τις 99 έχουν υλοποιηθεί μόλις οι επτά και πολλές από αυτές με τρόπο που δεν ακολούθησε πιστά τον αρχικό σχεδιασμό του αρχιτέκτονα.

Το χάσμα ανάμεσα στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και την υλοποίηση παρεμβάσεων στον ελληνικό δημόσιο χώρο, καθώς και η «απουσία» του κράτους από τον συντονισμό της όλης διαδικασίας, επισημάνθηκε από όλους τους ομιλητές, κατά την εκδήλωση των εγκαινίων της έκθεσης «Publiccity/Δημόσια Πόλη, που πραγματοποιήθηκαν το Σάββατο 15 Οκτωβρίου, στο αμφιθέατρο του ΤΕΕ/ΤΚΜ. Την έκθεση, που θα διαρκέσει μέχρι τις 30 Οκτωβρίου και φιλοξενείται στον υπαίθριο χώρου του Κήπου των Ρόδων στη Νέα Παραλία της Θεσσαλονίκης, διοργανώνει το ΤΕΕ/ΤΚΜ, σε συνεργασία με τους δήμους Θεσσαλονίκης, Κοζάνης και Ηρακλείου, στο πλαίσιο του συνεδρίου «Δημόσιος χώρος…αναζητείται». Υπενθυμίζεται ότι η είσοδος τόσο στην έκθεση, όσο και στο συνέδριο, που θα πραγματοποιηθεί στις 20-22 Οκτωβρίου, είναι ελεύθερη.

Απευθύνοντας χαιρετισμό στην εκδήλωση, ο πρόεδρος του ΤΕΕ/ΤΚΜ, Τάσος Κονακλίδης, επισήμανε πως, παρά το γεγονός ότι το υψηλής ποιότητας αστικό περιβάλλον αποτελεί πρωτεύοντα παράγοντα προσέλκυσης επενδύσεων, με βάση τα όσα διακηρύσσει η Στρατηγική της Λισαβόνας, στην Ελλάδα ο σχεδιασμός του γίνεται «για να βγούμε από την υποχρέωση», ενώ αν κάτι κατασκευαστεί τελικά, απλά θυμίζει την αρχική μελέτη.

 «Από το σύνολο των βραβευμένων αρχιτεκτονικών μελετών δεν έχει υλοποιηθεί ούτε μία στις δέκα», είπε χαρακτηριστικά.  Ο δημόσιος χώρος δημιουργείται συνήθως με απουσία πραγματικού πρασίνου και με τη λογική των πλακοστρώσεων για τη φιλοξενία τραπεζοκαθισμάτων και τη διευκόλυνση της παράνομης στάθμευσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της επικρατούσας νοοτροπίας είναι και το γεγονός ότι, ενώ ο χώρος του εκθεσιακού κέντρου της ΔΕΘ στο  ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης προορίζονταν –με βάση τις επίσημες ανακοινώσεις δύο πρωθυπουργών- για μητροπολιτικό πάρκο, πρόσφατα ανακοινώθηκε η πώληση του οικοπέδου-φιλέτου σε ιδιώτη, υπό την πίεση των απαιτήσεων του μνημονίου. «Στην εποχή του μνημονίου θα δούμε πολλά ακόμη, αλλά στον καιρό της αβεβαιότητας πρέπει να κρατάμε τις αρχές μας», είπε χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του, ο αντιδήμαρχος Αστικού Σχεδιασμού, Πολεοδομίας και Δικτύων Θεσσαλονίκης, Ανδρέας Κουράκης, επισήμανε ότι, ενώ «στο εξωτερικό, τον δημόσιο χώρο τον προσέχουν περισσότερο από τον ιδιωτικό», στην Ελλάδα ο δεύτερος έχει κυριαρχήσει έναντι του πρώτου. Σημείωσε ότι η κρίση ίσως είναι μια ευκαιρία για την Ελλάδα, να αφήσει τα μεγαλεπήβολα οράματα και να επικεντρωθεί στη λογική του εφικτού, δηλαδή έργων και παρεμβάσεων που μπορούν να βελτιώσουν άμεσα την ποιότητα ζωής. Προς αυτή την κατεύθυνση γνωστοποίησε ότι στον δήμο προετοιμάζεται, μεταξύ άλλων, ένα νέο οργανωτικό σχήμα, που θα μπορεί να υποδέχεται προτάσεις, πχ, φοιτητών πανεπιστημίων για τον δημόσιο χώρο, ώστε στο πλαίσιο ενός Γραφείου Αστικού Σχεδιασμού «να δούμε ποιες από αυτές μπορούμε να αξιοποιήσουμε γρήγορα και να δώσουμε σε νέες ιδέες την ευκαιρία να μπουν στην πόλη».

Στις παθογένειες της διαχείρισης του δημόσιου χώρου στην Ελλάδα, αλλά και στα έργα που «τρέχουν» στην Κοζάνη αναφέρθηκε κατά τον χαιρετισμό του ο δήμαρχος της πόλης, Λάζαρος Μαλούτας. Όπως είπε, πέραν του ότι οι δημόσιοι χώροι στην Ελλάδα συχνά δεν έχουν ταυτότητα, μια πρώτη βασική κακοδαιμονία είναι το μεγάλο διάστημα, ακόμη και δεκαετιών, που μεσολαβεί ανάμεσα σε δύο πολεοδομικά/ρυθμιστικά σχέδια. Έτσι, ενώ η Κοζάνη χτίστηκε το 1929, ο επόμενος σχεδιασμός έγινε τη δεκαετία του 1990 και ενώ η πόλη είχε στο μεταξύ τριπλασιαστεί σε μέγεθος. Άλλη βασική κακοδαιμονία έχει, σύμφωνα με τον κ. Μαλούτα, να κάνει με το ποιος αποφασίζει πραγματικά. Έτσι, ενώ ο δήμος έλαβε πριν από 14 χρόνια –στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του- την απόφαση να χαρακτηρίσει σειρά χώρων ως κοινόχρηστων, μέχρι σήμερα δεν έχει προχωρήσει κάτι, εξαιτίας προσφυγών πολιτών. Ο κ. Μαλούτας επισήμανε ακόμη τη σημασία των χρηματοδοτικών πόρων και της αξιοποίησης του ΕΣΠΑ 2007-2013. Αναφερόμενος ειδικά στην Κοζάνη, σημείωσε ότι αν και είναι μια περιοχή φτωχή σε δημόσιους χώρους, ωστόσο καταβάλλεται κάθε προσπάθεια για τον εμπλουτισμό της και προωθούνται –ή έχουν ήδη δρομολογηθεί- παρεμβάσεις δύο κεντρικές πλατείες και σε άλλες 10 σε περιοχές επεκτάσεων, καθώς και σε τρεις χώρους στην περιοχή της Ζώνης Ενεργού Πολεοδομίας (ΖΕΠ).

Άπιαστο όνειρο παραμένει στις περισσότερες περιπτώσεις η επιθυμία του αρχιτέκτονα να δει τη βραβευμένη –με πρώτο βραβείο- αρχιτεκτονική του μελέτη να αποκτά πραγματική υπόσταση, όπως επισήμανε ο πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής του συνεδρίου «Δημόσιος χώρος…αναζητείται», αρχιτέκτων Μάκης Νικηφορίδης, κάνοντας μια σύντομη αναδρομή στις δυσκολίες και τις προκλήσεις της διετούς προετοιμασίας για τη διοργάνωση των εκδηλώσεων. Η έκθεση περιλαμβάνει, όπως είπε, βραβευμένες μελέτες 33 χρόνων, με αρχαιότερη εκείνη για τη διαμόρφωση του υπαίθριου χώρου του Πνευματικού Κέντρου Αθηνών και πιο πρόσφατες αυτές που αφορούν την Πλατεία  Νίκης στην Κοζάνη. «Από τις 99 μελέτες που παρουσιάζονται», διευκρίνισε, «έχουν υλοποιηθεί μόλις οι επτά».  Αναφερόμενος στις αδυναμίες των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών, ο κ. Νικηφορίδης επισήμανε ότι οι κριτικές επιτροπές συχνά αποτελούνται από αρχιτέκτονες που προέρχονται από συνδικαλιστικούς φορείς και σε κάποιες περιπτώσεις δεν διαθέτουν τα απαιτούμενα προσόντα για τέτοιες κρίσεις. Μεγάλη σημασία έχουν επίσης οι προδιαγραφές και η διατύπωση των όρων των αρχιτεκτονικών διαγωνισμών, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα όπως αυτό της Καβάλας, όπου μια ενιαία περιοχή, την οποία διαπερνά το υδραγωγείο, αποτέλεσε αντικείμενο δύο ξεχωριστών διαγωνιστικών διαδικασιών.

Από τους κανόνες της αγοράς κυριαρχήθηκε ιστορικά στην Ελλάδα η διαχείριση του δημόσιου χώρου, ο οποίος αποτελεί ουσιαστικά «άθροισμα κενών του ιδιωτικού χώρου». Η δε πολιτεία κινήθηκε και νομοθετικά με βάση αυτή τη λογική. Την πεποίθηση αυτή εξέφρασε ο καθηγητής του ΑΠΘ (προλογίζει και τον τόμο πρακτικών της έκθεσης), Ανδρέας Γιακουμακάτος. Χωρίς, λοιπόν, τη δημόσια διαμεσολάβηση, η ελληνική αρχιτεκτονική περιορίστηκε συχνά στη λειτουργία της αισθητικής άσκησης –όχι της πολιτικής πράξης. Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Γιακουμακάτο, στην Ελλάδα υπάρχει και ελλιπής κατανόηση της λεγόμενης public art, δηλαδή των καλλιτεχνικών μελετών, που στοχεύουν στην ανάδειξη του δημόσιου χώρου και παράλληλα «συναντιούνται» πολιτιστικά με τους χρήστες. Γενικά, ο δημόσιος χώρος στην Ελλάδα πάσχει από έλλειψη ιθαγένειας και δεν υπάρχει σύνδεση (liaison) με τους χρήστες. Η τελευταία αυτή διαπίστωση είναι πολύ σημαντική, καθώς η εμπειρία δείχνει ότι η ελλιπής αποδοχή από την τοπική κοινότητα μιας παρέμβασης στον δημόσιο χώρο μπορεί να οδηγήσει στην εξάλειψή της, όπως έγινε με ένα σκέπαστρο στον σιδηροδρομικό σταθμό του κέντρου της Φλωρεντίας, το οποίο κατεδαφίστηκε. Ο κ. Γιακουμακάτος σημείωσε ακόμη ότι οι καταστάσεις πλέον επιβάλλουν να σταματήσουν τα ευχολόγια για τη διαχείριση των δημόσιων χώρων και να ξεκινήσουν οι πράξεις. «Δεν μας αρκούν πια οι διαπιστώσεις και τα ευχολόγια, αυτά ήταν ‘’π.Κ’’, προς κρίσης δηλαδή. Τώρα χρειάζονται πράξεις, οι οποίες ει δυνατόν, να γίνονται σιωπηλά», είπε χαρακτηριστικά.

Τι είναι αρχιτεκτονική; Τί εστί «δημόσιος» και τί χώρος; Είναι η αρχιτεκτονική βούληση αυτή που τιθασεύει το χάος; Πώς έχει λειτουργήσει η αρχιτεκτονική στον δημόσιο χώρο στις τέσσερις δεκαετίες της μεταπολίτευσης; Απαντήσεις στα συγκεκριμένα ερωτήματα έδωσε στη διάρκεια της εκδήλωσης ο ομότιμος καθηγητής Αρχιτεκτονικής του Μετσόβιου Πολυτεχνείου, Δημήτρης Φιλιππίδης, καλώντας τους παρευρισκόμενους σε ένα νοητό ταξίδι σε σειρά δημόσιων χώρων, από την Πλατεία Κολωνακίου και την κεντρική πλατεία της Μακρυνίτσας μέχρι το Πάρκο της Βιλέτ (Parc de la Villette) του Μπερνάρ Τσουμί και τη σύσταση του θεωρητικού της αρχιτεκτονικής, Αβά Μαρκ Αντουάν Λαουζιέ, προς τους αρχιτέκτονες: «Σχεδιάστε κτήρια λες και είναι πάρκα».

Χαιρετισμούς στην εκδήλωση απηύθυναν ο βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης, Γιάννης Ιωαννίδης και ο εκπρόσωπος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων Θεσσαλονίκης, κ. Χατζόπουλος.

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ WORKSHOP

Στο μεταξύ, στις 19 Οκτωβρίου πρόκειται να πραγματοποιηθεί η εκδήλωση της τελικής παρουσίασης των αποτελεσμάτων του Διαπανεπιστημιακού Εργαστηρίου Αρχιτεκτονικής, που ξεκίνησε στις 10 Οκτωβρίου, στη Θεσσαλονίκη, στο πλαίσιο του ίδιου συνεδρίου και της 15^ης  Βiennale Nέων της Μεσογείου. Η εκδήλωση, που ξεκινήσει στις 17.00, στο αμφιθέατρο του ΤΕΕ/ΤΚΜ (Μ. Αλεξάνδρου 49), είναι ανοιχτή στο κοινό.

Οι περιοχές που μελετήθηκαν, ανά πανεπιστημιακό τμήμα είναι οι εξής:

-Η περιοχή Παλαιού Σιδηροδρομικού Σταθμού: Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΑΠΘ

-Η περιοχή ΔΕΘ: Τμήμα Αρχιτεκτόνων ΑΠΘ

-Η περιοχή Λαχανόκηπων: Τμήμα Αρχιτεκτόνων Π. Θεσσαλίας

-Οι εγκαταστάσεις του λιμανιού δίπλα στον 1^ο προβλήτα: Τμήμα Αρχιτεκτόνων Π. Κρήτης

-Οι Στοές της Θεσσαλονίκης: Τμήμα Αρχιτεκτόνων, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Στο εργαστήριο συμμετείχε επίσης η Αρχιτεκτονική Σχολή του Πολυτεχνείου της Κωνσταντινούπολης (ITU), με θέμα διερεύνησης το θαλάσσιο μέτωπο και συγκεκριμένα την εξέδρα του Ομίλου Φίλων Θαλάσσης και την παράκτια ζώνη, από το Μέγαρο Μουσικής έως το Παλατάκι.

ΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΤΩΝ BUCHHOLZ ΚΑΙ ΖΕΓΓΕΛΗ

ΟΙ ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Το 1^ο  συνέδριο «Δημόσιος χώρος …αναζητείται», το οποίο διοργανώνεται στις 20-22 Οκτωβρίου από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος / Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας, σε συνεργασία  με τη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου και τα Τμήματα Αρχιτεκτόνων των Πολυτεχνικών Σχολών των Πανεπιστημίων, Αριστοτέλειου, Δημοκρίτειου, Πατρών, Θεσσαλίας, και του Πολυτεχνείου Κρήτης, θα φιλοξενηθεί στις αίθουσες «Ολύμπιον» και «Παύλος Ζάννας» του κινηματογράφου Ολύμπιον, στη Θεσσαλονίκη.

Το συνέδριο επιδιώκει να φέρει στο προσκήνιο και να αναζητήσει όλες τις πλευρές των νέων δεδομένων γύρω από το δημόσιο αστικό χώρο, τη μεταβλητότητα και τα σημερινά ρευστά του όρια, τις νέες νοηματοδοτήσεις του, αλλά και τα υπαρκτά και δεδομένα προβλήματα της διαχείρισης και λειτουργίας του στις ελληνικές πόλεις.

Οι κεντρικές εισηγήσεις του συνεδρίου είναι δύο:

-Η διάλεξη με τίτλο «Ανάμεσα στον πραγματισμό και την ποίηση» του Karsten Buchholz, εκπροσώπου του διεθνούς φήμης αρχιτεκτονικού γραφείου «West 8», η οποία θα πραγματοποιηθεί στις 12 το μεσημέρι του Σαββάτου 22 Οκτωβρίου.

-Η διάλεξη με τίτλο «Στην αναζήτηση του δημόσιου χώρου» του Ηλία Ζέγγελη, καθηγητή του Berlage Institute και επίτιμου διδάκτορα του Τμήματος  Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στις 10 το πρωί της Παρασκευής 22 Οκτωβρίου. Αμφότερες οι εισηγήσεις θα πραγματοποιηθούν στον κινηματογράφο «Ολύμπιον».

Tags: Αρχιτεκτονική | Έκθεση | ΤΕΕ/ΤΚΜ